Diagnostyka wielu chorób jelita grubego, takich jak rak jelita grubego, polipy, choroby zapalne jelit, wrzody czy uchyłki, wczesne wykrycie zmian
Kolonoskopia to badanie endoskopowe dolnego odcinka przewodu pokarmowego, pozwalające zbadać jelito grube poprzez wprowadzenie do odbytu giętkiego przewodu o grubości palca wskazującego, zakończonego kamerą. Rurkę endoskopu wprowadza się do jelita grubego poprzez odbytnicę. Badanie jest nieprzyjemne i mało komfortowe dla pacjenta, ale jego znaczenie diagnostyczne jest bardzo duże.
Kolonoskopia pozwala na wykrycie a często od razu usunięcie zmian, o których nie wiemy bo jeszcze nie dają żadnych objawów, jak np. polipy, łagodne gruczolaki, które tworzą się na wewnętrznych ścianach jelita.
Badanie trwa zazwyczaj od 20 do 30 minut. Pacjent leży na boku, a lekarz wprowadza kolonoskop do odbytnicy, by przeanalizować stan jelita grubego. W trakcie badania może dojść do usunięcia polipów lub pobrania próbek tkanek. Jeśli zastosowano znieczulenie ogólne, pacjent może spać podczas badania.
Osoby chorujące na cukrzycę powinny poinformować o cukrzycy lekarza i personel pracowni niezwłocznie po zgłoszeniu się na badanie. Kobiety ciężarne i matki karmiące piersią powinny skonsultować z lekarzem prowadzącym sposób przygotowania do badania. Na 7 dni przed badaniem należy zaprzestać przyjmowania preparatów żelaza. Nie należy spożywać owoców zawierających pestkę oraz pieczywa z ziarnami, musli, siemienia, maku itp. Nie zaleca się również jedzenia buraków czerwonych! Mogą one zafałszować kolor śluzówki jelita.
Badanie endoskopowe polega na wprowadzeniu specjalnego wziernika endoskopu do jelita grubego poprzez odbytnicę. Giętki instrument zwany kolonoskopem, długości od 130 do 200 cm. Tory wizyjne znajdujące się we wzierniku pozwalają na przedstawienie obrazu z wnętrza przewodu pokarmowego. Podczas badania mogą zostać usunięte polipy. Zabieg jest niebolesny i bezpośrednio po jego przeprowadzeniu można wrócić do codziennych aktywności. Kolonoskopię wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub w znieczuleniu ogólnym (sedacji).
Jeżeli badanie odbywa się w znieczuleniu, pacjent pozostaje pod obserwacją zwykle przez 1-2 godziny. W rzadkich przypadkach może zaistnieć konieczność dłuższej obserwacji. Przez 12 godzin po zabiegu nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych i spożywać alkoholu. Po badaniu można odczuwać wzdęcia i skurcze powodowane przez powietrze wprowadzone do jelita podczas badania.
Kolonoskopia jest zalecana w przypadku objawów takich jak przewlekłe bóle brzucha, krwawienia z odbytu, nieprawidłowe wyniki testów stolca, a także jako profilaktyka raka jelita grubego u osób powyżej 50. roku życia lub u tych z grupy podwyższonego ryzyka.
Przed kolonoskopią pacjent musi przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących diety, zwykle zaczynając od lekkostrawnych posiłków i przechodząc na płyny przez jeden do dwóch dni przed badaniem. Konieczne jest również przyjęcie środków przeczyszczających, aby dokładnie oczyścić jelita.
Kolonoskopia zazwyczaj nie jest bolesna, choć może być nieco niekomfortowa. Aby zminimalizować dyskomfort, pacjentom często podaje się środki uspokajające lub znieczulające, co sprawia, że procedura jest dobrze tolerowana przez większość osób.